Viton (FKM, FPM) Gasket bị rò rỉ? Nguyên nhân, cách xử lý và cách chọn gioăng đúng

Viton gasket, còn được gọi là FKM gasket hoặc FPM gasket, là dòng gioăng cao su kỹ thuật được dùng nhiều trong các hệ thống có dầu, nhiên liệu, dầu nóng, hóa chất nhẹ đến trung bình, nhiệt độ cao hơn cao su thông thường, van, bơm, mặt bích, thiết bị cơ khí và dây chuyền công nghiệp. So với NBR, EPDM hoặc cao su phổ thông, Viton/FKM có khả năng chịu dầu, chịu nhiệt và kháng hóa chất tốt hơn trong nhiều điều kiện làm việc.

Nhưng thực tế ngoài công trường cho thấy: không phải cứ nghe “Viton chịu nhiệt, chịu dầu tốt” là lắp vào đâu cũng kín. Rất nhiều lỗi như gioăng Viton bị rò rỉ, bị chai cứng, bị nứt, bị phồng, bị xì dầu, bị ép lòi hoặc nhanh hư xảy ra do chọn sai loại FKM, sai độ cứng, sai độ dày, dùng sai môi chất hoặc lắp đặt không đúng kỹ thuật. Bài viết này của Sealtech Vietnam viết theo hướng thực tế, dễ hiểu để công nhân kỹ thuật, bảo trì và mua hàng chọn đúng gioăng Viton ngay từ đầu.

Viton, FKM, FPM là gì? Có khác nhau không?

Trong thực tế mua bán và kỹ thuật, nhiều người gọi chung là Viton gasket. Tuy nhiên, cần hiểu đúng: FKM là tên nhóm vật liệu fluoroelastomer theo cách gọi phổ biến quốc tế, FPM là cách gọi thường gặp theo hệ tiêu chuẩn châu Âu, còn Viton là tên thương mại được dùng rất rộng rãi để chỉ vật liệu cao su fluorocarbon.

Khi khách hàng nói “gioăng Viton”, thông thường có thể hiểu là gioăng FKM/FPM chịu dầu, chịu nhiệt và kháng hóa chất tốt. Tuy nhiên, không phải mọi loại FKM đều giống nhau. Tùy công thức vật liệu, độ cứng, màu sắc, phụ gia và cấp chất lượng, khả năng chịu nhiệt, chịu hóa chất và độ bền thực tế có thể khác nhau.

Viton Gasket thường dùng cho môi trường nào?

Viton/FKM thường được chọn khi cao su thông thường không đủ bền trong môi trường dầu, nhiên liệu hoặc nhiệt độ cao hơn. Đây là vật liệu phù hợp cho nhiều hệ thống công nghiệp cần độ ổn định lâu dài.

• Dầu và mỡ công nghiệp: dầu bôi trơn, dầu máy, dầu nóng, dầu thủy lực tùy điều kiện.
• Nhiên liệu: một số môi trường xăng, diesel, nhiên liệu và hydrocarbon.
• Hóa chất nhẹ đến trung bình: cần kiểm tra tương thích theo từng loại hóa chất cụ thể.
• Nhiệt độ cao hơn cao su phổ thông: phù hợp các vị trí mà NBR hoặc EPDM nhanh lão hóa.
• Van, bơm, mặt bích: các vị trí cần chống rò dầu, dung môi hoặc môi chất công nghiệp.
• Thiết bị cơ khí: nắp máy, hộp dầu, cụm truyền động, đường ống dầu.

Khi nào không nên dùng Viton/FKM theo cảm tính?

Viton rất tốt trong nhiều môi trường dầu và nhiệt, nhưng không phải “gioăng vạn năng”. Nếu dùng sai chỗ, gioăng vẫn có thể phồng, nứt, chai cứng hoặc rò rỉ.

• Không nên dùng FKM cho môi trường chưa rõ hóa chất, đặc biệt là hóa chất mạnh, dung môi đặc biệt hoặc kiềm mạnh nếu chưa kiểm tra.
• Không nên chọn Viton chỉ vì “chịu nhiệt tốt” mà bỏ qua áp suất, mặt bích và lực siết.
• Không nên dùng Viton thay EPDM trong hệ thống nước nóng hoặc hơi nước nếu chưa kiểm tra điều kiện cụ thể.
• Không nên dùng Viton ở vị trí cần gioăng rất mềm nếu chọn độ cứng quá cao.
• Không nên tái sử dụng gioăng Viton cũ ở vị trí dầu nóng, hóa chất hoặc mặt bích quan trọng.

8 lỗi thường gặp khiến Viton/FKM/FPM Gasket bị rò rỉ hoặc nhanh hư

1. Nghĩ Viton chịu được mọi hóa chất

Đây là lỗi rất hay gặp. Viton/FKM có khả năng kháng nhiều loại dầu, nhiên liệu và hóa chất tốt hơn cao su phổ thông, nhưng không có nghĩa là chịu được tất cả. Một số môi trường đặc biệt có thể làm FKM phồng, nứt, mất đàn hồi hoặc giảm tuổi thọ nhanh.

Cách xử lý: khi đặt hàng cần báo rõ tên môi chất, nồng độ, nhiệt độ và áp suất. Không nên chỉ nói “hóa chất” hoặc “dầu” chung chung. Nếu môi trường là axit, kiềm, dung môi mạnh hoặc hóa chất chưa rõ, có thể cần cân nhắc PTFE gasket hoặc vật liệu khác phù hợp hơn.

2. Dùng Viton sai độ cứng làm gioăng không kín

Viton có nhiều độ cứng khác nhau. Nếu chọn gioăng quá cứng, bề mặt gioăng khó bù kín các vết xước nhỏ trên mặt bích. Nếu chọn quá mềm, gioăng có thể bị ép lòi, biến dạng hoặc trượt khi siết bulong.

Cách xử lý: chọn độ cứng theo vị trí lắp, áp suất, kích thước mặt bích và độ phẳng bề mặt. Với gioăng mặt bích, không nên chỉ chọn theo màu hoặc tên vật liệu mà cần kiểm tra cả độ cứng Shore A.

3. Gioăng Viton bị chai cứng do nhiệt quá cao hoặc làm việc lâu ngày

Viton chịu nhiệt tốt hơn nhiều loại cao su thông dụng, nhưng nếu làm việc liên tục ở nhiệt độ cao, có chu kỳ nóng lạnh mạnh hoặc tiếp xúc môi chất không phù hợp, gioăng vẫn có thể chai cứng, nứt chân hoặc mất đàn hồi.

Cách xử lý: kiểm tra nhiệt độ làm việc liên tục, nhiệt độ cao nhất và thời gian vận hành. Với hơi nóng, dầu nóng nhiệt độ cao hoặc vị trí yêu cầu ổn định lâu dài, có thể cần cân nhắc Expanded Graphite Gasket, Compressed Non-Asbestos Fiber gasket hoặc Spiral Wound Gasket.

4. Gioăng Viton bị phồng do môi chất không tương thích

Nếu tháo gioăng ra thấy kích thước lớn hơn ban đầu, bề mặt mềm, phồng hoặc biến dạng, rất có thể vật liệu không tương thích với môi chất. Trường hợp này thường gặp khi dùng sai loại cao su trong dung môi, hóa chất hoặc nhiên liệu đặc biệt.

Cách xử lý: không nên thay lại đúng loại cũ nếu chưa xác định nguyên nhân. Cần kiểm tra môi chất thực tế, nhiệt độ, nồng độ và thời gian tiếp xúc để chọn lại vật liệu. Trong nhiều trường hợp, PTFE hoặc graphite có thể phù hợp hơn FKM.

5. Chọn sai độ dày gioăng

Gioăng quá mỏng có thể không bù được mặt bích cũ, bề mặt rỗ hoặc vết xước. Gioăng quá dày lại dễ bị nén lún, ép lòi hoặc mất ổn định khi hệ thống có áp suất, rung động hoặc nhiệt độ thay đổi.

Cách xử lý: chọn độ dày theo tiêu chuẩn mặt bích, kích thước, áp suất và tình trạng bề mặt. Các độ dày phổ biến có thể là 1mm, 1.5mm, 2mm, 3mm, 5mm hoặc theo bản vẽ, nhưng không nên chọn chỉ bằng cảm giác.

6. Mặt bích có cạnh sắc làm cắt gioăng

Viton là cao su kỹ thuật, nhưng vẫn có thể bị cắt nếu mặt bích có cạnh sắc, ba via, lỗ bulong không sạch hoặc bề mặt bị rỗ sâu. Khi siết bulong, các cạnh sắc ép vào gioăng làm rách mép, xước bề mặt và tạo đường rò.

Cách xử lý: trước khi lắp gioăng mới, cần làm sạch mặt bích, loại bỏ gioăng cũ, rỉ sét, ba via và kiểm tra vết xước. Không nên lắp gioăng Viton đắt tiền lên mặt bích chưa xử lý sạch.

7. Siết bulong lệch làm xì dầu hoặc xì hóa chất

Nhiều vị trí rò không phải do gioăng sai vật liệu mà do siết bulong không đều. Khi một bên bị siết quá mạnh, bên còn lại thiếu lực, gioăng bị nén lệch. Sau khi chạy áp, dầu hoặc hóa chất sẽ xì ra ở vùng yếu.

Cách xử lý: siết theo trình tự chéo, tăng lực từng bước. Với mặt bích lớn, nên siết qua nhiều vòng: vòng đầu để định vị, vòng tiếp theo tăng lực, vòng cuối kiểm tra đều lực.

8. Tái sử dụng gioăng Viton cũ sau khi tháo lắp

Gioăng sau khi đã bị nén thường có dấu hằn theo bề mặt mặt bích. Nếu tháo ra rồi lắp lại, gioăng có thể không còn đàn hồi như ban đầu. Với dầu nóng, nhiên liệu hoặc hóa chất, việc dùng lại gioăng cũ dễ gây rò rỉ.

Cách xử lý: với vị trí quan trọng, nên thay gioăng mới sau khi tháo mặt bích. Không dùng lại gioăng đã bị chai, nứt, hằn sâu, phồng hoặc biến dạng.

Dấu hiệu nhận biết Viton Gasket cần thay mới

• Xuất hiện dầu, nhiên liệu hoặc hóa chất rò quanh mặt bích.
• Gioăng bị chai cứng, mất đàn hồi hoặc nứt chân.
• Gioăng bị phồng, mềm hoặc tăng kích thước sau khi tiếp xúc môi chất.
• Gioăng bị cắt mép, rách tại lỗ bulong hoặc lòi ra ngoài mép mặt bích.
• Gioăng có dấu hằn sâu, bị lún mạnh hoặc biến dạng sau khi tháo ra.
• Siết lại bulong nhưng vẫn rò ở cùng một vị trí.
• Gioăng đổi màu, giòn hoặc có mùi bất thường sau thời gian vận hành.

Viton Gasket, FKM Gasket, FPM Gasket dùng cho những vị trí nào?

• Làm kín mặt bích đường ống dầu, dầu nóng, nhiên liệu hoặc hóa chất phù hợp.
• Lắp cho van, bơm, bồn chứa, nắp thiết bị và cụm máy công nghiệp.
• Dùng trong thiết bị có nhiệt độ cao hơn môi trường cao su thông thường.
• Ứng dụng trong nhà máy hóa chất, dầu khí, cơ khí, năng lượng và sản xuất.
• Gia công dạng ring gasket, full face gasket, gioăng tấm hoặc theo bản vẽ riêng.

So sánh Viton/FKM với NBR, EPDM, Silicone và PTFE

Cách chọn Viton Gasket đúng cho hệ thống

Khi chọn gioăng Viton, không nên chỉ đặt theo câu “cho tôi gioăng Viton chịu nhiệt”. Để chọn đúng và tránh rò rỉ, cần xác định đủ thông tin thực tế của hệ thống.

• Môi chất: dầu, nhiên liệu, hóa chất, khí, nước nóng hay dung môi?
• Nhiệt độ: nhiệt độ làm việc liên tục và nhiệt độ cao nhất là bao nhiêu?
• Áp suất: áp thấp, áp trung bình, áp cao hay có xung áp?
• Kiểu mặt bích: RF, FF, mặt bích inox, thép, nhựa hay thiết bị đặc biệt?
• Tiêu chuẩn: JIS, DIN, ASME/ANSI hay theo bản vẽ riêng?
• Kiểu gioăng: ring gasket, I.B.C. gasket, full face gasket hay gioăng định hình?
• Độ cứng: cần gioăng mềm để bù kín hay gioăng cứng hơn để giữ form?
• Độ dày: 1mm, 1.5mm, 2mm, 3mm, 5mm hoặc theo mẫu cũ?
• Tình trạng mặt bích: mới, cũ, bị xước, bị rỗ, bị cong hay còn tốt?

Hướng dẫn lắp Viton Gasket để hạn chế rò rỉ

1. Làm sạch mặt bích, loại bỏ gioăng cũ, dầu mỡ, cặn bẩn và rỉ sét.
2. Kiểm tra bề mặt có cạnh sắc, ba via, xước sâu hoặc rỗ không.
3. Đặt gioăng đúng tâm, không kéo giãn hoặc làm xoắn gioăng.
4. Với full face gasket, kiểm tra lỗ bulong khớp đúng trước khi siết.
5. Siết bulong theo thứ tự chéo, tăng lực từ từ qua nhiều vòng.
6. Không siết quá lực làm gioăng bị ép lòi hoặc rách mép.
7. Không dùng lại gioăng Viton cũ ở vị trí quan trọng.
8. Sau khi chạy thử, kiểm tra quanh mặt bích để phát hiện rò sớm.

Các dạng Viton/FKM/FPM Gasket Sealtech Vietnam có thể gia công

• Gioăng Viton dạng ring gasket.
• Gioăng Viton full face có lỗ bulong.
• Gioăng FKM dạng tấm cắt theo kích thước yêu cầu.
• Gioăng FPM hình tròn, oval, chữ nhật, vuông hoặc biên dạng đặc biệt.
• Gioăng Viton theo tiêu chuẩn JIS, DIN, ASME/ANSI.
• Gioăng Viton theo mẫu cũ, bản vẽ kỹ thuật hoặc kích thước thực tế.

Câu hỏi thường gặp khi Viton Gasket bị lỗi

Viton gasket bị phồng là do đâu?

Thường do môi chất không tương thích với loại FKM đang dùng, hoặc hệ thống có dung môi/hóa chất đặc biệt. Cần kiểm tra lại môi chất, nhiệt độ và loại vật liệu trước khi thay gioăng mới.

Viton gasket có chịu dầu tốt không?

Viton/FKM thường chịu dầu tốt hơn nhiều loại cao su thông dụng, đặc biệt ở môi trường dầu nóng hoặc nhiên liệu. Tuy nhiên vẫn cần kiểm tra loại dầu, nhiệt độ, áp suất và thời gian tiếp xúc.

Viton, FKM và FPM có phải một loại không?

Trong sử dụng thông thường, ba tên này thường được dùng để chỉ nhóm cao su fluorocarbon. FKM là tên nhóm vật liệu, FPM là cách gọi thường gặp theo tiêu chuẩn châu Âu, còn Viton là tên thương mại phổ biến.

Gioăng Viton có dùng cho nước nóng được không?

Có thể dùng trong một số điều kiện, nhưng nếu hệ thống chủ yếu là nước nóng hoặc hơi nước, cần kiểm tra kỹ vì EPDM hoặc vật liệu khác có thể phù hợp hơn tùy môi trường.

Viton gasket bị rò dù mới thay là do đâu?

Có thể do mặt bích chưa vệ sinh sạch, siết bulong không đều, chọn sai độ cứng, sai độ dày, sai kiểu gioăng hoặc vật liệu không tương thích với môi chất.

Sealtech Vietnam cung cấp Viton/FKM/FPM Gasket theo yêu cầu

Sealtech Vietnam cung cấp và gia công Viton Gasket, FKM Gasket, FPM Gasket theo tiêu chuẩn mặt bích, mẫu thực tế hoặc bản vẽ kỹ thuật. Chúng tôi hỗ trợ khách hàng chọn đúng vật liệu, độ cứng, độ dày, kiểu gioăng và kích thước theo điều kiện dầu, nhiệt, hóa chất và áp suất thực tế.

Với các lỗi thường gặp như gioăng Viton bị rò rỉ, bị phồng, bị chai cứng, bị nứt, bị xì dầu hoặc không biết nên chọn Viton, NBR, EPDM hay PTFE, khách hàng có thể gửi hình ảnh mặt bích, mẫu gioăng cũ, môi chất, nhiệt độ và áp suất để Sealtech Vietnam tư vấn phương án thay thế phù hợp.

Mua Viton/FKM/FPM Gasket tại Sealtech Vietnam

Nếu Quý khách cần gioăng Viton cho hệ thống dầu, dầu nóng, nhiên liệu, hóa chất, van, bơm, mặt bích hoặc gia công theo bản vẽ riêng, vui lòng liên hệ Sealtech Vietnam để được tư vấn nhanh về vật liệu, độ dày, kích thước và thời gian giao hàng.

Sản phẩm liên quan và internal link tham khảo

• Gasket công nghiệp – tổng hợp các dòng gioăng làm kín cho mặt bích, van, bơm và thiết bị công nghiệp.
• Rubber gasket – gioăng cao su dùng cho nước, khí, dầu nhẹ và môi trường công nghiệp thông dụng.
• EPDM gasket – gioăng EPDM phù hợp nước, nước nóng, ngoài trời và ozone.
• Silicone gasket – gioăng silicone mềm, sạch, phù hợp thực phẩm, dược phẩm và thiết bị cần độ đàn hồi tốt.
• PTFE gasket – gioăng PTFE kháng hóa chất, phù hợp axit, kiềm và dung môi.
• Compressed Non-Asbestos Fiber gasket – gioăng không amiăng dùng phổ biến cho mặt bích công nghiệp.
• Expanded Graphite Gasket – gioăng graphite cho hơi nóng, dầu nóng và nhiệt độ cao.
• Spiral Wound Gasket – gioăng bán kim loại cho hệ thống nhiệt độ và áp suất cao.
• Gasket Cutter – dụng cụ cắt gioăng hỗ trợ gia công gasket theo kích thước thực tế.